World Economic Forum

Feike Sijbesma en de Europese mentaliteit

In de tent van het World Food Programma, op een besneeuwde berghelling in Davos, zit DSM-topman Feike Sijbesma comfortabel in een kleine witte fauteuil. Hij kijkt vrolijk, maar zijn boodschap is dat niet.

'Voor een internationaal bedrijf als DSM zie ik weinig problemen. Wij schuiven mee met het zwaartepunt van de wereldeconomie. We hebben nu nog een hele sterke basis in Europa, maar als Europeaan, en als Nederlander, zou ik niet blij zijn als Europa structureel achterblijft. En uiteindelijk zouden wij dan ook moeten meeverschuiven naar andere gebieden in de wereld. Het zou me bedroefd maken, nee, beschaamd, als Europa niet mee kan in de vaart der volkeren.'

Piet Moerlands exitzorgen

 

Nadat zijn voorganger Bert Heemskerk jarenlang het World Economic Forum bezocht, is nu Rabobank-bestuursvoorzitter Piet Moerland in Davos. Het is zijn eerste keer, en wegens de sneeuwproblemen miste hij ook nog eens een besloten diner met bankiers en economen. Hij is ook de enige Nederlandse bankier op het Forum.

 

Moerland maakt zich zorgen over het economische herstel. 'Er zijn zoveel bronnen van verstoring', zegt hij, 'dat het een wonder is als het goed gaat.'

 

Een kleine bloemlezing van verstoringsbronnen: 'De overheidstekorten moeten omlaag, dus de stimulerende maatregelen worden zwakker. Bovendien moeten de monetaire autoriteiten het geld dat ze afgelopen jaar beschikbaar hebben gesteld, op een zeker moment terughalen uit het systeem. Het wordt een hele kunst om dat moment goed in te schatten. Doe je het te vroeg, dan smoor je een broos herstel. Ben je te laat, dan creëer je hetzelfde probleem dat je hebt willen bestrijden: teveel liquiditeit in de economie. Ik denk dat het na 2010 zal gebeuren, en dat de juiste exit-strategie in de G20 wordt uitgewerkt.'

 

Maar hij wil niet de boeken in gaan als een pessimist. Er is hoop: 'Blijft iedereen bij de les, dan hoeft er geen tweede dip te komen.'

De barometer van hotelier Van Paasschen

Frits van Paasschen heeft Nederlands geleerd van zijn ouders. Al sinds de lagere school woont hij in Amerika. Na een MBA op Harvard Business School voerde zijn loopbaan hem via de adviesbureau's McKinsey en BCG, Disney Consumer Products, Nike en Coors Brewing naar het wereldwijde hotelbedrijf Starwood. Sinds 2007 is hij daar ceo en president.

Onder zijn vleugels hangen 850 hotels in 100 landen, waaronder de ketens van Sheraton en Westin. Ik pluk hem weg in een verscholen hoekje van het centrale congrescentrum, en vraag naar zijn vertrouwen in het economische herstel.

Sneeuwballengevecht

Het is al jarenlang het tragische lot van mensen die willen protesteren tegen het World Economic Forum. Jonge sociaal-democraten, Groenen, anti-globalisten, ze proberen wel hun statement te maken, maar de zwaar bewapende Zwitserse politie houdt ze altijd op zo'n afstand dat de Forumgangers er niets van merken.

Dit jaar hadden de demonstranten een betere tactiek. Ze namen geen spandoeken, stokken of stenen mee, maar gebruikten het materiaal dat overal voorhanden is: sneeuw. Een kilometer of twee van het dorpscentrum, op de enige uitgangsweg van het dorp, begonnen ze een groot bataljon van de mobiele eenheid te bekogelen met sneeuwballen. De politie zette het waterkanon in, en de chaos van ijsballen en bevoren water veroorzaakte zo'n chaos dat weg twee uur lang onbegaanbaar was voor verkeer. Het gevolg was een onafzienbare file van limousines die het dorp verstopte.

Een jaar geleden waren de anti-globalisten nog zo geïntimideerd door de politiemacht in Davos, dat ze hun protestdemonstratie in Genève hielden. Precies tien jaar geleden, toen president Clinton het Forum toesprak, marcheerden 1300 demonstranten het dorp binnen, gooiden ruiten in, trokken borden van het Forum om en vochten met de slecht voorbereide politie. Sindsdien is het veiligheidscordon ondoordringbaar gebleken. 

Trichets laatste waarschuwing

Het moet een ongekende luxe zijn voor bankiers en politici, om hier zo makkelijk journalisten te vinden bij wie ze een boodschap kunnen deponeren. Vanochtend zei Congreslid Barney Frank nog dat het overleg met de bankiers vruchtbaar was geweest, en dat ze nu eindelijk begrijpen dat ze regels om hun oren krijgen. Een uur later vertelt Deutsche Bank-ceo Josef Ackerman ook dat het overleg zo vruchtbaar was, omdat er op veel punten 'overeenstemming' is bereikt. Waarmee hij suggereert dat er bijval is voor zijn plan om de zaak te regelen met een mondiale stroppenpot.

In de middag zit Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank, voor de derde en laatste keer op het podium om zijn boodschap uit te dragen. Naast hem de Egyptische minister van Financiën, de Mexicaanse centrale bankier en twee private equity managers. En in een zaal waar duizend mensen in passen, zitten er net veertig. Het maakt hem niet uit. Trichet kiest de strategie van het geduldig indruppelen van zijn verhaal.

'Ze snappen de boodschap'

Wat het World Economic Forum ook voor afleiding probeert te regelen - een kleurrijke presentatie van Zuid-Afrika als organisator van het WK voetbal, een pianoconcert, een hulpfonds voor Haïti - de echte discussie gaat hier uiteindelijk over de vraag hoe strak de financiële sector wordt gereguleerd.

De bankiers en de beleidsmakers hebben elkaar ontmoet. In een voor journalisten afgesloten deel van het Forum zijn vertegenwoordigers uit Amerika, Engeland, China en de Europese Commissie in gesprek gegaan met bankiers van Deutsche Bank, JP Morgan Chase, HSBC, Bank of America en Standard Chartered.

De bankentactiek krijgt vorm

Davos maakt het moeilijk om nieuws te onderscheiden van politieke lobby. En vaak is er geen verschil.

Vanochtend opent de Financial Times met het verhaal dat bankiers bereid zijn een 'mondiale belasting' te slikken. De bron is Josef Ackermann, ceo van Deutsche Bank. De afgelopen dagen is hij in constant overleg geweest met bankiers uit Zwitserland, Engeland en Amerika, om een gemeenschappelijke reactie op het Obama-plan te geven.

Het belang van deze bankencoalitie lijkt evident, nu de Aziatische banken hier in Davos steeds duidelijker voorspellen dat het zwaartepunt van mondiaal bankieren naar Singapore en China verschuift. De grote Aziatische staatsbeleggingsfondsen neigen ook steeds meer hun geld te steken in Aziatische bedrijven.

Verder uit elkaar

De koude oorlog tussen bankiers en overheden wordt kouder, tussen de besneeuwde Zwitserse bergtoppen rondom Davos. Nu is het Larry Summers, economisch adviseur van president Obama, die de tegenstribbelende bankiers zegt dat het spel uit is. Ze zijn gered van de ondergang, nu moeten ze hun mond houden en de regels accepteren die ze worden opglegd.

Op het podium van de grootste zaal in het World Economic Forum, waar duizend mensen in kunnen, legt Summers het Obamaplan nog één keer uit: 'We leggen geen beperking op aan het lenen aan klanten. Het ondermijnt dus niet hun vermogen om klanten te bedienen. We willen alleen niet dat ze ook voor eigen rekening speculeren. Want dat soort activiteiten moeten buiten de garanties blijven die de overheid geeft.'

'Bankiers, stop met klagen'

Bankiers moeten niet zeuren, zegt de Engelse minister van Financiën Alistair Darling tegen persbureau Reuters - een horde van ruim 20 journalisten die door het skidorp raast, slechts overtroffen door de 40 journalisten van Bloomberg.

'Stop met klagen en werk mee aan een oplossing met de regeringen', is het advies dat Darling aan de samenzwerende bankiers mee geeft. 'Zorg dat je van de voorpagina's van kranten af komt, en keer terug naar je belangrijkste werk, en dat is het leveren van krediet aan de economie.'

Darling krijgt bijval van zijn Canadese collega, minister van Financiën Jim Flaherty: 'Bankiers stellen zich defensief op en moeten iets aan hun reputatie doen. De enige manier om dat te doen, is samenwerken met regeringen. Ik denk dat ze dat snappen.'

En de bankiers luisteren

Brian Moynihan, Oswald Gruebel en Josef Ackermann, de ceo's van Bank of America, UBS en Deutsche  Bank, spreken morgen met politici en toezichthouders over een uitweg uit de patstelling. Twee journalisten van Bloomberg lopen de bankiers klem bij de uitgang van een achterafzaaltje, waar ze net een paar uur hebben overlegd met andere bankiers.

'We proberen een manier te bedenken om meer bij het gesprek betrokken te raken', zegt Moynihan tegen Bloomberg. 'Want we werden duidelijk niet beschouwd als het juiste soort mensen om te praten over het repareren van de banksector.'