Vastgoedfraude

Evert Kroon, Jan des Bouvrie, who's next?

Opnieuw heeft alle aandacht van justitie en de Fiod-ECD voor de vastgoedsector een slachtoffer geëist: vastgoedman Evert Kroon uit Zeist, zijn mededirecteur Arjen de G. en interieurontwerper Jan des Bouvrie (inmiddels alweer op vrije voeten). Heeft dit iets te maken met de vastgoedfraude rond Bouwfonds en Philips? Ja en nee.

 

Alhoewel sommige media spreken over 'vastgoedfraude' gaat het vooral om een fiscaal geschil. Hoofdverdachte Kroon liet vermoedelijk zijn privé verbouwingen betalen door zijn bedrijven en door de belastingbetaler. Het geschatte nadeel voor de Belastingdienst bedraagt volgens het OM ongeveer euro 1,5 miljoen.

Wat de beide zaken wel laten zien is de harde aanpak van justitie als het gaat om fraude in de wereld van het onroerend goed. Voor Kroon wekenlang voorarrest met opgelegde beperkingen zoals geen contact met de buitenwereld. Een tweede overeenkomst tussen de zaak-Kroon en de vastgoedfraudezaak is dat de verdenking komt uit de gelederen van de Belastingdienst. Die is onder de codenaam 'project Nokvorst' bezig structureel de vastgoedwereld aan het doorlichten.

De Belastingdienst en de Fiod doen vanaf 2007 vier jaar lang onderzoek naar de vastgoedsector. Het project is gericht op het handhaven van de belastingmoraal en het bestrijden van witwassen. Het kadaster, de politie en het Vastgoedkenniscentrum doen mee, aldus het jaarverslag over 2008 van de Belastingdienst. Het uitwisselen van informatie maakt het 'selecteren van risicovolle objecten en steeds eenvoudiger en effectiever', aldus het jaarverslag.

Het onderzoek strekt zich uit tot alle sectoren van de vastgoedketen: bouw, projectontwikkelaars, tussenpersonen, financiers en exploitanten. Risicovolle transacties in de vastgoedsector worden bekeken aan de hand van openbare bronnen. De eerste resultaten lijken geboekt te worden.

In het beheersverslag over 2008 meldt de Belastingdienst dat op dat moment in totaal zijn 879 transacties in onderzoek zijn. Dit heeft geleid tot een opbrengst van circa euro 116 miljoen.

'In bijna de helft van de afgeronde onderzoeken zijn correcties aangebracht. In een groot aantal gevallen is geconstateerd dat de economische werkelijkheid nogal eens afwijkt van de notariële akten. Ook zijn natuurlijke personen getraceerd die verschillende vastgoedtransacties hebben verricht en bij de Belastingdienst niet bekend bleken te zijn.'

Veel vastgoedbedrijven hebben momenteel te maken met boekenonderzoeken of discussies met de fiscus. Behalve Evert Kroon is dat ook Harry Muermans uit Roermond, in de vastgoedfraudezaak ook bekend als Napoleon of De Kleine. Het Functioneel Parket voor fraudezaken meldt het project Nokvorst, dat is vernoemd naar een soort dakpan, expliciet in haar (geanonimiseerde) persbericht over de zaak-Kroon.  

Dat Kroon een probleem heeft met de Belastingdienst zingt al langer rond. Het FD sprak kort voor zijn arrestatie telefonisch over zijn ruzie met de fiscus die ook in zijn jaarverslag van Kroon Vastgoed BV staat vermeld. Kroon noemde het 'een gezonde professionele discussie'. Hij zei ook vanwege de slechte marktomstandigheden weinig zin te hebben in het betalen van veel belasting. Daarom kiest hij ervoor om zwaar af te waarderen op zijn vastgoed.

De fiscus zou die afwaarderingen 'niet reëel' genoemd hebben, zo meldde Kroon aan de telefoon. Hij noemde de mensen van de fiscus 'ondeskundig'. Kort erop werd hij in de boeien geslagen: de Belastingdienst bleek de zaak overgedragen te hebben aan de Fiod-ECD en de officier van justitie. Zouden ze daarbij ook de telefoon van Kroon hebben getapt? Een uitgebreid interview van het FD met Kroon dat voor gisteren in Zeist stond gepland, heeft zijn secretaresse afgezegd toen bekend werd dat de grote baas al een week in voorarrest zit.

Kroon Group meent dat een arrestatie een veel te zwaar middel is voor een belastingkwestie. Op zich heeft Kroon geen probleem met de aandacht van justitie voor het vastgoed. Eind 2007 zei hij in het FD: ‘Het is goed dat het kaf nu eens van het koren wordt gescheiden. Ik heb er geen moeite mee dat dit soort deals ontrafeld worden. Dit heeft niets te maken met zakendoen. Heel erg als iemand met zijn handen aan pensioengelden zit. Het is prima dat de markt door deze affaire weer wat transparanter wordt.’ 

Na de arrestatie van Kroon en de in beslagnames van administraties volgde Jan des Bouvrie (die ook het interieur maakte van het voorbeeldappartement in kantoortoren Symphony op de Zuidas). Zij zullen niet de laatste uit de vastgoedwereld zijn die aan de tand gevoeld worden door de Fiod. Who's next?

Auteurs bij Paul de Leeuw

Paul de Leeuw is razend enthousiast over De vastgoedfraude. 'Een spannend jongensboek', noemt hij het. Hij wilde graag met de auteurs in gesprek. De Leeuw ruimde zondagavond acht en een halve minuut in voor een serieus gesprek over een boek in zijn show De Leeuw op Zondag. Er keken volgens Stichting KijkOnderzoek 1,4 miljoen mensen naar het programma van de Vara. Het filmpje is hier terug te zien.

My lips are shaved, by Philips

In de brievenrubriek van Het Financieele Dagblad verheft pensioenexpert Jan Snippe zijn vinger. "Transparantie in pensioensector nog ver te zoeken," gispt hij vandaag. En onlangs verwaardigde hij zich per ingezonden brief "denkfouten" te signaleren in een pensioencolumn van een scribent.

Jan Snippe? Is dat niet die directeur onder wiens ogen het Philips Pensioenfonds door vastgoedfraudeurs zou zijn beroofd van, wat is het, een eurootje of honderdvijftig miljoen? Ja, heel goed, die Snippe. Jan timmert sinds zijn geheel ongedwongen vertrek begin dit jaar bij het Philips Pensioenfonds aan de weg als pensioengoeroe uit Blaricum. Dat doet hij dus onder meer door "free publicity" te zoeken in brievenrubrieken van de krant. Het stukje vandaag ondertekent hij samen met Robert Merton, 'John and Natty MacArthur Unicersity Professor' aan Harvard.   

Toen Snippe nog pensioenfondsdirecteur was van het ministerie van lampjes tekende hij voor een aantal vastgoedtransacties die het Openbaar Ministerie en de Fiod-ECD nu als verdacht aanmerken. Zoals de aankoop door Philips van de Amsterdamse Zuidastoren Symphony, tegen het eigen besluit in om juist minder in direct vastgoed te beleggen. Alle verdachte vastgoedtransacties sinds 2003 vielen onder verantwoordelijkheid van Snippe. Onderzoek naar de jaarlijks tegenvallende resultaten van vastgoedbeleggingen van Philips vond Snippe overbodig. De fraude kost elke Philips-pensioengerechtigde 1300 euro per persoon.

Voor zijn komst naar het Philips Pensioenfonds vertrok Snippe in 2003 met ruzie maar met een afkoopsom bij vastgoedfonds NSI. Eigenaar Jo Roelof Zeeman hield het maar een paar maanden uit met Snippe. "Het is duidelijk dat het gevoel van Jan Snippe toch meer bij financiën dan bij stenen lag'', zei Zeeman toen.

Philips Pensioenfonds nam Snippe toch aan voor de stenenafdeling. Zijn affiniteit lag ook daar meer bij vergezichten over de pensioenwereld. Na de invallen van de Fiod-ECD 13 november 2007 heeft Philips Snippe weggepromoveerd naar de leiding van de internationale pensioenregeling van de international. Daar is hij begin dit jaar alsnog plotsklaps opgestapt. Om zich nu te profileren als pensioen- en risicodeskundige. Die andere pensioendenkers de les leest.

"Volledige transparantie" dus, bepleit Snippe vandaag in de krant voor de pensioenfondssector. We nemen de proef op de som en bellen meneer Snippe meteen even op. Om te vragen of hij in het kader van die transparantie dan nu ook eens een vraag wil beantwoorden over de vermoede vastgoedfraude bij Philips.

FD: "Goedemorgen, Het Financieele Dagblad, kunnen wij u iets vragen?"
Snippe: "Nee."
FD: "Waarom niet?"
Snippe: "Op die vraag geef ik geen antwoord."
FD: "Maar u pleit juist vandaag in Het Financieele Dagblad meer transparantie?"
Snippe: "Dat betekent niet dat ik u te woord ga staan."
FD: "Het kan ook off-the-record, als u dat  liever wilt."
Snippe: "Ik kan en wil u niks vertellen."
FD: "Is het een kwestie van willen?"
Snippe: "U kunt proberen wat u wilt, maar ik zeg niks."
FD: "Kunnen we dan iets vragen over pensioenfondsen in algemene zin, over frauderisico's bijvoorbeeld?"
Snippe: "Nee."
FD: "Heeft Philips u dan soms een zwijgplicht opgelegd?"
Snippe: "Het is Philips-beleid dat niemand iets zegt buiten de afdeling communicatie om."
FD: "Maar die afdeling beantwoordt ook geen vragen over de fraude. En u bent als ex-werknemer van Philips nu toch vrij om te zeggen wat u wilt?"
Snippe: "Maar Philips wil ook niet dat ex-werknemers iets zeggen over hun periode bij Philips."
FD: "Dus Philips legt u een zwijgplicht op?"
Snippe: "Het is geen zwijgplicht. U moet mij geen woorden in de mond leggen."
FD: "Maar als u niet verplicht bent tot zwijgen, bent u toch vrij om vragen te beantwoorden?"
Snippe: "Daar geef ik geen antwoord op."
FD: "Heeft u een gouden handdruk gekregen van Philips?"
Snippe": "U moet het niet blijven proberen."
FD: "Heeft u een advocaat die geen zwijgplicht door Philips is opgelegd?"
Snippe: "Daar ga ik niets over zeggen."
FD: "Loopt u aansprakelijkheidsrisico's?
Snippe": "Ha! Dat gaat u niets aan."
FD: "Kunt u reageren op de stelling dat de zwijgzaamheid van Philips en Philips-personeel over de mogelijke fraude de fraudeverdachten in de kaart speelt? De verdachten speculeerden op een doofpot."
Snippe: "U weet heel goed waarom wij niets zeggen."
Fd: "Waarom dan?"
Snippe: "Ik geef geen enkel antwoord. Dat is mijn interpretatie van wat wenselijk is voor ex-werknemers van Philips om te doen met de kennis die zij hebben opgedaan in hun periode bij Philips."
FD: "Als u niets wilt zeggen, waarom zoekt u dan de publiciteit?"
Snippe: "Ik zoek geen publiciteit."
FD: "U vindt een brief over het pensioendebat voor publicatie aan de krant aanbieden geen vorm van publiciteit zoeken?"
Snippe: "Ik heb alleen een bijdrage aan dat debat willen geven."  
FD: "Kunnen wij u daar in algemene zin vragen over stellen?"
Snippe: "Nee."
FD: "Heeft u het boek De vastgoedfraude gelezen?"
Snippe: "Ook daar geef ik geen antwoord op."
FD: "U wilt niet eens zeggen of u een boek heeft gelezen?"
Snippe: "Nee."
FD: "Hoe verhoudt zich deze zwijgzaamheid met de volledige transparantie die u vanochtend nog in de krant bepleitte?"
Snippe: ....
FD: "Nou. Dag."

Er zijn in de vastgoedfraude mensen die zich beroepen op hun zwijgrecht. Maar er zijn dus ook mensen die hun zwijgzaamheid als een plicht beschouwen. De lippen van Snippe zijn sealed. Maar is hij nu ook geknipt en geschoren door zijn oude werkgever? Is hij vooral bang voor een reactie van Philips als hij iets zou zeggen? Of is hij misschien bang - ook al is hij voor zover bekend geen verdachte - dat de Fiod-ECD toch meeluistert met telefoongesprekken?

Eerder tegen de Fiod-ECD was hij als getuige wel wat spraakzamer. Toen verklaarde Snippe: ‘Alles wijst erop dat Philips Pensioenfonds een oor is aangenaaid. Ik geloof echter niet dat ik dat destijds op basis van de informatie die ik toen had vast kon stellen. Ik vind de hele gang van zaken misselijkmakend. Niet alleen Philips Pensioenfonds is getroffen maar ook het hele personeel en eigenlijk de hele maatschappij is op velerlei wijzen benadeeld.’ Er zijn mensen die over minder bereid zijn te praten.

Op naar Sint-Niklaas

Justitie vermoedt dat de fraudeverdachten rond Bouwfonds hun werkterrein hebben uitgebreid naar België. Uit nieuwe processen-verbaal blijkt dat vooral de rol van Harm T. de aandacht trekt.

Deze tweede directeur van Zuidasbedrijf Trimp & van Tartwijk werd begin november onverwacht alsnog gearresteerd. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij valsheid in geschrifte en witwassen in een aantal onroerend goed-projecten. De man werd kort na zijn arrestatie weer snel vrijgelaten.

Volgens een betrokken advocaat was de arrestatie in deze fase van het onderzoek overbodig. Wellicht is justitie die opvatting inmiddels ook toegedaan. Want erg spraakzaam toont de door ex-collega's als 'religieus en nuchter' omschreven Harm zich niet in de afgenomen verhoren. Hij beroept zich vooral op zijn zwijgrecht. Of de gevonden belastende documenten de arrestatie rechtvaardigen of niet valt in deze fase van het onderzoek moeilijk te zeggen. Toch heeft Harm wel degelijk wat uit te leggen. Neem bijvoorbeeld deze opgedoken mail gestuurd vanuit zijn privé BV.

info@justifiedancient.nl
Verzonden: woensdag 5 juli 2006 13:59
Aan: 'Harm T.'
Onderwerp: RE: facturen

'Hallo Harm,

Mede in antwoord op jouw mail van vandaag (om 12.01 ontvangen), liggen de facturen klaar in een envelop naar je huisadres als onderstaand. Ook de facturen voor de managementvergoeding (geantidateerd) stuur ik vandaag daarbij mee. (..)

Groet,

Ina.

Ina is een medewerker van Hans van Tartwijk, de andere verdachte directeur. Het sjoemelen met data op contracten kan aangemerkt worden als valsheid in geschrifte.

Het gaat hier vermoedelijk over facturen die te maken hebben met de makelaarscourtage die Van Tartwijk in rekening bracht voor zijn rol bij kantoortoren Symphony. Van Tartijk claimde opmerkelijk genoeg 900.000 euro via zijn privé-BV Justified and Ancient (J&A) bij Rijsterborgh Bedrijfsmakelaars. Het was een door zowel Bouwfonds alsmede door Philips betaalde courtage die Hans stiekem wilde delen met de andere grote verdachten Jan en Nico.

Het is de miljoenenbetaling die ontdekt is door Rijsterborgh-senior en later snel is teruggedraaid toen deze in woede uitbarste over de vreemde dubbelrollen. De curieuze gang van zaken met de courtage was reden voor de oude Rijsterborgh om als klokkenluider naar Bouwfonds te stappen die vervolgens het startsein gaf tot een omvangrijk intern onderzoek.  

Hans van Tartwijk voelde zich betrapt en had vermoedelijk behoefte om het recht te breien met nieuwe geantedateerde facturen, zo vermoedt justitie. Hans vraagt op 3 juli 2006 aan Harm om de factuur over Symphony te splitsen zodat de eerste factuur 900.000 euro bedraagt. Hans suggereert een omschrijving voor de factuur en hij meldt: ‘Je begrijp dat daarmee ook helemaal vast staat dat J&A die factuur van april aan de makelaar per abuis heeft verzonden.’

Probleem opgelost met wat nieuwe facturen, denkt Van Tarwijk die kennelijk niet beseft dat zijn mail ooit tegen hem gebruikt kan worden.

Het zijn niet de enige nieuwe vingerwijzingen die justitie heeft dat de twee naamgevers van Trimp & van Tartwijk niet zo netjes handelden. In een mail van 28 juni 2006 aan Hans van Tartwijk spreekt Harm van 'de afroomprojecten Symphony en Eurocenter'. 

De meeste aandacht heeft justitie echter opeens voor een Belgisch project in Sint-Niklaas. Al in 2006 voelt de Belastingdienst Harm hierover aan de tand. Eind 2009 besluit het OM deze zaak alsnog op te pakken en Harm T. te arresteren op verdenking van fraude rond dit Waasland-winkelcentrum, naast de door justitie vermoede fraude bij Eurocenter en Symphony. Zie het FD over het laatste nieuws over het Belgische vastgoedproject:

http://www.fd.nl/artikel/14319162/belgisch-winkelhof-sint-niklaas-dekmantel-verdachte-betaling