Google heeft er genoeg van. In een wat onsamenhangende officiële verklaring legt het hoofd juridische zaken David Drummond van Google op het bedrijfsblog vanmorgen uit dat het niet langer gecensureerd zoekresultaten wil gaan aanbieden in China. In de praktijk betekent dat het einde van Google.cn, want de Chinese overheid zal dat nooit toestaan.
Google.com, de website die op buitenlandse servers draait, blijft vooralsnog gewoon toegankelijk, alleen de Chinese versie en bijbehorende Chineestalige applicaties als Gmail gaan nu hoogstwaarschijnlijk verdwijnen.
Als reden voor de uiterst onverwachte stap, somt Drummond een reeks gebeurtenissen op. Zo hebben hackers half december een cyberaanval gedaan en is vanuit China gepoogd Gmail-accounts van mensenrechtenactivisten te kraken en te bekijken. De aanval vond plaats op Google's infrastructuur in China. Google weet niet of de Chinese overheid erachter zit of extreem patriottische malafide Chinese cyberjunkies, maar het bedrijf neemt de aanval terecht uiterst serieus.
Daarnaast is Google het beu dat in het afgelopen jaar een reeks pogingen zijn gedaan in China (lees: door de overheid) die het vrije woord in het land probeerden in te perken. Toen Google in 2006 onder veel kritiek in China begon, hoopte het bedrijf nog door zijn aanwezigheid het internet in China te kunnen openbreken, maar die hoop heeft Google nu volledig verloren. Exit Google uit China.
Daarmee is 13 januari 2010 wat mij betreft een uiterst belangrijke dag in de internet geschiedenis geworden.
Want wanneer 's werelds een van 's werelds grootste internetbedrijven de facto aankondigt de grootste internetmarkt ter wereld te zullen verlaten, is dat immers groot nieuws.
Cynici zullen zeggen en zeggen dat op Twitter nu al, dat Google's stap niet meer is dan een pr-stunt. Google is in China met een marktaandeel van 30% en met nauwelijks enige winst immers een kleine speler vergeleken met lokale mastodonten als Baidu. Door nu een Engels perbericht uit te geven waarin het zijn eigen mantra "do no evil" nog eens benadrukt, probeert het vooral goodwill te kweken of terug te winnen in de rest van de wereld, waar het gros van de winst vandaag komt. En omdat Google niet alleen in woorden, maar ook in daden zijn "do not evil"-slogan moet waarmaken (anders verliest het veel klanten) is het vertrek uit China een goed georganiseerde marketingcampagne. Wat als Google 80% marktaandeel zou hebben gehad, zo vraagt de hoofd architect van Baidu zich openlijk af? 'Het maakt me misselijk en ziek', zo schrijft hij op.
Misschien is het een misplaatste pr-aankondiging van Google, maar toch is er wel degelijk iets aan de hand op internet in China. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, loopt de opening-up van China in de economie geen gelijke tred op internet. Integendeel. De Chinese overheid is het afgelopen jaar in mijn ogen de beperkingen alleen maar gaan opvoeren. Sites als Youtube, Twitter, Facebook en sinds kort film-informatiesite IMDB, zijn bijvoorbeeld niet openlijk toegankelijk hier. Daarnaast is een grootschalige campagne gestart om zoveel mogelijk porno-sites en andere onwelgevallige websites achter de Chinese firewall te krijgen.
Een poging om op alle computers in China verplicht censuursoftware te installeren, mislukte weliswaar na hevig protest, maar dat heeft de overheid er niet van weerhouden te proberen de controle op internet aan te scherpen. Zo mogen nieuwe websites eindigend op .cn alleen nog door vooraf geregistreerde bedrijven worden geclaimd en niet door particulieren. Heel langzaam dreigt het Chinese internet een - weliswaar groot - intranet te worden.
Dat de Chinezen tot veel in staat zijn, blijkt wel uit het feit dat de overheid bijna een half jaar lang het volledige internet in de grootste provincie van het land, het etnisch onrustige Xinjiang, heeft afgesloten voor inwoners van de provincie. Zelfs internationaal telefoonverkeer, Skype en sms werd er na de onlusten vorig jaar verbannen. Dat zoiets gebeurt, is op zichzelf al verwerperlijk, maar het het enge in mijn ogen is dat het laat zien dat de Chinese overheid ook technisch in staat is, internet in een gebied groter dan Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannie samen volledig te kunnen afsluiten. Waarom zou ze dat dan ook niet kunnen voor heel China?
Voor ons journalisten, buitenlanders in China en de meer technisch geïnteresseerde Chinezen in de rest van het land is er nog weinig aan de hand. We gebruiken allemaal een VPN-verbinding of proxy-servers en kunnen zo, zij het vaak trager, toegang krijgen tot alle denkbare webpagina’s, inclusief die sites die de Chinese overheid blokkeert binnen China. Maar hoe lang nog voordat de Chinese censor uitvogelt hoe deze uitwijk-software te kraken en te verstoren?
Het vertrek van Google uit China zou zo’n verontrustende ontwikkeling mogelijk kunnen versnellen. Zeker als meer westerse internetfirma’s het voorbeeld van Google gaan volgen, dreigt het Chinese internet steeds meer een echt intranet te worden.
Ik begrijp de reactie van Baidu wel een beetje. Ik ben echt benieuwd naar Google's echte drijfredenen. Maakten ze verlies met hun Chinese zoekmachine of willen ze opeens oprecht hun verantwoordelijkheid op zich nemen?
Geplaatst door: Hans | 13-1-10 om 10:42
Het mooie van hetgeen wat achter de schermen gebeurd is dat het achter de schermen gebeurd. Met andere woorden misschien dat inderdaad de overheid erachter zit of chinese extremisten maar misschien wel Baidu of misschien is het wel een hoax om niet met de staart tussen de poten af te druipen. Er zijn talloze redenen te verzinnen waarom dit is gebeurd echter 1 punt vraag ik me af, waarom zou de Chiense overheid hacken als ze simpelweg dit via de wet kunnen aanpakken zoals reeds eerder is gebeurd met Yahoo. Het is dan ook een erg makkelijke oplossing om te denken dat de Chinese overheid en diens controle de oorzaak ervan is maar dit is en blijft speculatie. Verder verwachtte ik van een Nederlandse journalist in China toch ietwat meer begrip en bredere visie inzake de Chinese overheid. Ten eerste is China een gigantisch land met talloze volkeren die ieder hun eigen cultuur hebben. Neemt niet weg dat ze nog steeds onderdeel uitmaken van 1 land het is dan ook niet verwonderlijk dat de overheid hier bovenop zit. Echter in hoeverre verschilt de Chinese overheid van bijvoorbeeld de Amerikaanse of Nederlandse overheid? Nederlands internet verkeer wordt 24x7 gecontroleerd op steekwoorden door de Amerikanen/Britten, ons bank verkeer wordt gecontroleerd zelfs site bezoek. Neemt natuurlijk niet weg dat bekende grote sites in China geblokkeerd zijn maar mocht u zich de tijd nemen voor cryptome.org zult u zien dat wij dit helaas net zo goed kunnen. Overigens de term "do no evil" is onderhand bij Google ook lichtelijk achterhaald maar dat terzijde.
Geplaatst door: J.H.P. Zuidervliet | 14-1-10 om 15:03
@J.H.P Zuidervliet Allereerst laat ik in mijn stuk, net als Google overigens, in het midden of de Chinese overheid achter de aanvallen zit. Dat weet ik uiteraard niet. Ik constateer alleen dat Google zelf cyberaanvallen vanuit China aanvoert als een van de redenen om niet langer gefilterde zoekresultaten aan te bieden.
Het feit dat ik al een tijdje journalist ben in China is overigens precies de reden, waarom ik kritisch ben. De Chinese overheid verdient op veel terreinen lof, maar er zijn ook terreinen waar het beleid in mijn ogen veel te repressief is. Internet is er daar een van. Stevige repressie op internet in naam van "de boel bij elkaar moeten houden" is me te makkelijk. Een overheid die niet bang is voor haar burgers heeft dergelijke maatregelen niet nodig.
En de draconische internet afsluiting in Xinjiang staat in mijn optiek in geen verhouding met de dreiging. We sluiten in Nederland toch ook niet meteen heel internet in een regio af als een bepaalde bevolkingsgroep het web daar gebruikt voor "staatsondermijnende" activiteiten?
In Nederland wordt al het elektronisch verkeer geautomatiseerd afgeluisterd en onderschept, maar dat leidt niet tot het afsluiten van voor de overheid vervelende of onwelgevallige websites.
Geplaatst door: Bert van Dijk | 15-1-10 om 5:25
Hoi Bert, volgens mij moet "ongecensureerd" aangepast worden naar "gecensureerd"; het niet langer aanbieden van ongecensureerd materiaal zal door de overheid juist worden geprezen ;-)
Geplaatst door: Nils Eikelenboom | 15-1-10 om 13:07
Ja, het gaat de laatste tijd allemaal in sneltreinvaart. Site blocking, SMS controle (Het nieuwste), websites aan banden (Eigenlijk onmogelijk indien je niet een geregistreerd bedrijf bent)en wat ons nog te wachten staat. Moet ik nu de rest van m'n leven achter een VPN schuilen, in de hoop dat ook deze mogelijkheid niet wordt onderschept? China bij elkaar houden, begrijpelijk (Redenen door mijn echtgenote aangedragen). Maar voor een westerling die hier woont is en blijft het toch allemaal een vreemd iets. Maar we zien wel hoe het verder gaat.
Geplaatst door: @orientix | 24-1-10 om 12:19