Inwoners van het dorp Madaokou
Madaokou is een piepklein dorpje op het Chinese platteland in het uiterste westen van de provincie Shaanxi. In augustus werd het dorp even wereldnieuws, toen boze bewoners massaal protesteerden tegen de lokale loodsmelter, naar het fabrieksterrein liepen en de ingang bestormden. Aanleiding waren bloedttesten waaruit bleek dat veel jonge kinderen een veel te hoog loodgehalte in hun bloed hadden.
Toen een Chinese krant hier voor het eerst over berichtte en ook de nationale staatstelevisie er aandacht aan besteedde, ontstond een domino-effect in China. Ook in andere dorpen in China gingen bezorgde ouders in dorpen dichtbij loodsmelters de straat op. De overheid reageerde direct en verordonneerde de fabriek in Madaokou te sluiten en kondigde onalngs aan het dorp te gaan verplaatsen, zodat daarna de fabriek weer kan worden opgestart. De lokale media en de grote Chinese kranten besteedden veel aandacht aan de zaak, maar buitenlandse journalisten werden destijds uit het dorp geweerd.
Nu de grootste storm is gaan liggen, besloot ik zelf een kijkje te nemen in Madaokou. De fabriek is inderdaad stilgelegd. De grote schoorstenen op het terrein van de Dongling Lead and Zinc Smelting Co. blazen geen vervuilde gassen meer uit. Alleen de nabijgelegen kolencentrale draait op volle toeren.
Madaokou
Madoakou zelf ligt naast de fabriek en grenst aan het terrein van de kolencentrale. Het gepiep van de wagons van de kolentreinen, die over het naast het dorp gelegen spoor denderen, is in het dorp goed te horen. Het dorp zelf is naar Chinese maatstaven opvallend goed onderhouden. Veel huizen hebben een tuintje voor het huis en de meeste huizen hebben een ruime binnenplaats. ‘Madaokou is een rijk dorp’, vertelt een van de bewoners als hij buiten voor zijn huis samen met zijn familie groenten aan het sorteren is. ‘De belangrijkste inkomstenbron is het inkomen van migrantenwerkers uit het dorp’, zegt hij.
Maar of het dorp over een jaar nog bestaat is de vraag. Volgens officiële mediaberichten zullen alle bewoners van het dorp worden verplaatst naar een plek vier kilometer verderop, maar volgens de bewoners zelf is dat nog steeds niet veel meer dan een gerucht. ‘Er is ook nog geen enkele overeenstemming over financiële compensatie’, aldus een van hen. ‘Hier hebben we een stuk grond, straks niet meer. Daar moeten we voor gecompenseerd worden. Voor elke vierkante meter grond hier willen we straks ook een vierkante meter terug.’
De poort van de Dongling Lead and Zinc Smelting Co
Even verderop nodigt meneer Miao ons uit voor een praatje op zijn binnenplaats. HIj is erg boos want zijn dochter heeft een veel te hoog loodgehalte in haar bloed. ‘Uit testen blijkt dat haar ontwikkeling sterk achterblijft’, aldus Miao. ‘De medicijnen die we van de overheid hebben gekregen zijn niet erg effectief. Er zijn veel mooie woorden van de overheid om ons te helpen, maar ik heb nog weinig daden gezien.’
Voorlopig is de Dongling-fabriek stilgelegd. ‘Ja, ze durven hem nu ook niet meer te openen, zolang wij hier nog wonen’, aldus Miao. Volgens hem heeft de fabriek, die pas in 2004 werd geopend vooral ‘s nachts illegaal giftige afvalgassen uitgestoten. Ook zou de fabriek zich niet hebben gehouden aan allerlei verplichte milieuvoorzorgmaatregelen.
Als we later die dag in de bus ziten, krijg ik een telefoontje van een lokale official, die wil weten wat ik in het dorp heb gedaan. Hij heeft mijn nummer via een van de bewoners aan wie ik mijn nummer heb gegeven. Kennelijk heeft hij ons gevolgd, dit keer niet opvallend. Ik vraag mijn assistent wat hij precies wil. Maar in plaats van een gesprek aan te knopen met de autoriteiten, verbreekt hij de verbinding. Het blijkt effectief. We worden niet meer teruggebeld.
Ook in het gehucht Diantou, nabij Jiyuan in de provincie Henan, zijn de bewoners boos. Toen ze op televisie berichten langs zagen komen over de loodvergiftiging in Madaokou, wisten ze genoeg. Naast hun dorp ligt namelijk de op een na grootste loodsmelter in de wereld. ‘We hebben direct onze kinderen laten testen en toen kwamen we erachter dat het goed mis was’, vertelt Zhang Li voor zijn huis.
Inwoners van het dorp Diantou
Naast het dorp wieden een zestal vrouwen op een akker en halen de kool van het land. ‘Voor de wintervorst inzet, willen we de groenten van het land hebben’, zegt een van hen. In de verte zijn de schoorstenen van de Yugang loodsmelter goed te zien. Alleen een tweebaansweg scheidt de akker van het fabrieksterrein. ‘Ja, we weten dat de kool vervuild is, maar we moeten toch eten? We hebben niets anders.’
in het dorp kookt een familie de kool in een grote pan op straat. ‘Dat is voor de winter’, legt een vrouw uit. ‘De enige groente die we dan eten, is kool.’
In Diantou verbouwen de inwoners kool op een akker naast de loodsmelterij
Tijdens een wandelingetje door het dorp, zijn bewoners maar al te graag bereid te verhalen over de schande van de loodvergiftiging. ‘In tegenstelling tot andere dorpen hebben wij nauwelijks media-aandacht’, klaagt een van hen. Maar zo boos als iedereen is, zo berustend zijn ze tegelijkertijd. Het is het wrange van China, waar als gevolg van het ontbreken van een volledig onafhankelijk rechtssysteem veel burgers nog atijd weinig mogelijkheden hebben hun eigen lot in handen te nemen. Iedereeen in deze looddorpen weet dat ze elke dag zeer vervuilde lucht inademen en vergiftigde groenten eten, maar weggaan is geen optie, want daarvoor is geen geld. ‘Waar moeten we dan heen?’, aldus meneer Miaou. ‘En waarom zouden wij moeten vertrekken. Laat die fabriek maar naar een andere locatie gaan’, aldus een oudere vrouw die al haar hele leven in het dorp woont. ‘Gezondheid is belangrijker dan economie. Dat snap je toch wel?’
In Diantou zijn er geen milieuorganisaties die de bewoners helpen. En waar de burgers in Madaokou mogelijk worden verplaatst, geloven ze daar in Diantou niet in. ‘Maar ja, wat kun je doen?’
Vrouwen koken de kool om een wintervoorraad aan te leggen
Het is opnieuw een bittere herrinering dat in China miljoenen mensen niet in de luxe-positie zitten om hun eigen lot in handen te nemen. De daaruit voortvloeiende gedwongen zelf-opoffering is niet uniek voor de bewoners van Madaokou of Diantou. Tijdens mijn reizen door China kom ik dit universele Chinese bijna berustende antwoord keer op keer tegen: Ja, de situatie waarin we zitten, is heel erg, maar wat kunnen we doen? We kunnen er toch niet aans veranderen.’
Laatste reacties