Het is feest in Brazilië! De afgelopen paar dagen kwamen op de Copacabana dagelijks meer dan 25,000 mensen bij elkaar om te vieren dat Brazilië in 2016 de Olympische Spelen mag organiseren. Het hele land stond op zijn kop toen het nieuws bekend werd. Het is ook een gouden kans, niet alleen voor de sportminnende Brazilianen, maar ook voor de economie en het innovatieve vermogen van het land. Kansen volop, al zal het land flink moeten investeren in nieuwe kennis en technologie om ook klaar te zijn voor de Spelen. En dat biedt wellicht ook weer nieuwe mogelijkheden voor mij en mijn werk.
Als consultant help ik overheden bepalen met welk beleid en welke investeringen een sterke kenniseconomie gecreëerd kan worden. Dit is belangrijk omdat je op de globale markt als land grofweg op 2 manieren vooruit kan komen: door te concurreren met kennis, of door te concurreren met lage lonen. Met de relatief hoge lonen in (west) Europa, is de noodzaak tot innoveren voor overheden duidelijk, maar in Brazilië liggen de zaken anders. Hier zijn de lonen laag, maar niet laag genoeg om te kunnen concurreren met India of China. Het kennisniveau en de innovatiekracht zijn echter ook niet hoog genoeg om mee te doen met de sterke kenniseconomieën. Het belang van innovatie is voor de Braziliaanse overheid niet zo evident, en dat maakt dat het verkopen van onze kennis hier nog niet zo gemakkelijk is.
Denken over innovatie wordt nog vaak als luxegoed gezien. Ten eerste kampt Brazilië met acute problemen die veel groter zijn dan de lage innovatiekracht van de bedrijven, zoals geweld en corruptie. Ten tweede is het moeilijk voor de gemiddelde Braziliaan om na te denken over de lange termijn. Iets dat je wel zou moeten doen om te durven investeren in innovatie. Tenslotte is de Braziliaanse maatschappij anders opgebouwd dan de onze, en mist het land (nog) een grote middenklasse die ook zit te wachten op innovaties, aldus de vele sceptici die ik tegen kom.
Zo presenteerde ik op een congres in Mexico een artikel met de boodschap dat wanneer de gebruiker van een nieuwe technologie of proces nauw betrokken wordt bij de ontwikkeling ervan, de kans op een succesvolle marktintroductie heel veel groter is. Mijn verhaal was gebaseerd op verschillende projecten die ik deed voor Europese klanten, en ik had legio voorbeelden hóe dit te doen. Maar, gebruikers (consumenten én bedrijven) zijn natuurlijk niet overal hetzelfde. In Europa hebben ze vaak het geld om nieuwe technologie te kopen, en ze hebben de kennis om een nieuw proces te kunnen implementeren. Die zogenaamde absorptiecapaciteit is lang zo groot nog niet in Brazilië. Na mijn presentatie ontstond dan ook de discussie of je Europese ervaringen wel kan doortrekken naar een ander continent, met een andere structuur en anders opgebouwde samenleving.
Toch denk ik dat er veel van elkaar te leren is. Innovatie denken is geen luxe, het kan juist tot ‘luxe’ leiden. Bedrijven als Casas Bahias (met een innovatief financieringssysteem voor de armere klassen in Brazilië) en DuPont (een nieuw business concept gericht op veilig, vers verpakte voeding in de sloppen in India) tonen aan dat innovatie en de afwezigheid van een grote middenklasse prima samengaan, als je maar vanaf het begin naar je klanten luistert en nauw met ze samenwerkt.
In Europa vliegen de offerteverzoeken ons om de oren, hier moet ik een stapje terug zetten en eerst overtuigen, het hele verhaal vertellen. Maar ik ben positief; de tijd lijkt rijp. Innovatie speelt een steeds belangrijkere rol in het ‘PAC’, het economische ontwikkelingsplan van Brazilië. Bovendien, met de Olympische Spelen in het vooruitzicht moet men wel over de langere termijn gaan nadenken. Wie weet dus, overtreft het land in 2016 de Chinezen met innovaties ‘made in Brazil’.
Wieneke Vullings
Ik heb van dicht bij gezien wat de gevolgen zijn van in termijnen betalen in brazilie. De mensen worden net als hier over gehaald om meer te kopen dan dat ze financieel aan kunnen. Het gevolg is het ene gat met het andere dichten. dus problemen op de lange termijn. Dus biedt de mensen iets anders dan een innovatief financieringssysteem.
Geplaatst door: paul | 28-10-09 om 15:19
Beste Rian,
Bedankt voor je reactie. Je hebt absoluut gelijk. De kern van het systeem is dat er in meerdere keren betaald kan worden via de ‘carnê’ een soort betaalboekje. Iets dat door CB is ingevoerd. In meerdere keren betalen is in Brazilië inmiddels overal mogelijk, maar het is zeker nog niet overal een methode die ook toegankelijk is voor de allerarmsten. Hierin was en is CB innovatief: hun systeem zorgt ervoor dat ook de allerarmsten (zonder bankrekening en/of credit card) dit soort ‘luxe’ producten (een groot assortiment, met winkels ook in de armere wijken, en een snel bezorgsysteem) kunnen kopen op afbetaling. Elektra, een Mexicaans bedrijf, heeft een vergelijkbaar systeem geïntroduceerd.
Een aantal highlights van het systeem: Klanten moeten bij CB in de winkel de afbetalingen doen; CB heeft een uniek en snel credit-check systeem ontwikkeld dat ook flexibel is voor klanten zonder krediet geschiedenis of met een default geschiedenis; loyaliteit van de klant, en flexibiliteit van CB, is de kern van het systeem. Er wordt veel tijd geïnvesteerd in het financieel onderwijzen en adviseren van de klant. Als klanten loyaal zijn, blijft het default niveau laag (nog steeds onder de 10%).
Geplaatst door: Wieneke | 26-10-09 om 15:13
Wat is innovatief aan het financieringssysteem van Casas Bahias? Zover ik weet kun je overal en al heel lang in Brazilie in x keer betalen, zelfs in de supermarkt of bij het reisbureau kun je gespreid betalen. Of bedoel je dat niet?
En natuurlijk hoop ik ook van harte dat het WK en de OS de Braziliaanse economie een flinke boost zullen geven.
Geplaatst door: Rian | 23-10-09 om 19:53